Showing posts with label Lute. Show all posts
Showing posts with label Lute. Show all posts
Monday, 19 November 2018
Sil Baştan Tehlikesi
Birleşmiş
Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçtiğimiz hafta BM Güvenlik
Konseyi’ne sunduğu raporda, Kıbrıs’ta çözüm umutlarının halen canlı olduğunu
belirtirken, daha önceki raporlarına taban tabana zıt bir yaklaşım
sergileyerek, ne iki-bölgeli, iki-toplumlu federasyondan, ne de Kıbrıslı Türk
lider Mustafa Akıncı ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis’in sağladığı
benzersiz yakınlaşmalardan bahsetti.
Yalnızca Haziran
ayında Crans Montana’da toprak, siyasi eşitlik, mülkiyet, eşdeğer muamele, ve
güvenlik ve garantiler ile ilgili açıkta kalan konuların birbiri ile bağlantılı
olarak çözümlenebilmesine yardımcı olmak için taraflara sunduğu Guterres
çerçevesine cılız bir atıfta bulunarak, tarafların bu altı maddelik çerçeveyi
“hatırladığından” bahsetti.
Kıbrıs Rum
liderliği ve Türkiye’nin on-yıllardır masada olan iki-bölgeli, iki-toplumlu
federasyon modelini artık benimsemediklerine dair iddiaların giderek arttığı
bir dönemde, Genel Sekreter, Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olarak “yeni
fikirler” duymaya açık olduklarını belirtirken bu yeni fikirler için herhangi
bir parametre veya çerçeve de çizmedi.
Genel Sekreter,
daha önceki raporlarında tarafların çözüme çok yaklaşmış olduklarının altını
çiziyor, anlaşmaya giden yolun, varolan yakınlaşmalar ve birikim üzerine bina
edileceğini vurguluyordu. 14 Haziran 2018 tarihli raporunda Genel Sekreter “İki
lider, müzakerelerin en son aşamasında çözümün birçok kilit noktasında
anlaşmışlardır” ifadesini kullanarak, vizyonun “siyasi eşitliğe dayalı, etkin
karar verme mekanizmalarına sahip, Avrupa Birliği bünyesinde, iki-bölgeli, iki-toplumlu
bir federasyon” olduğunun altını çizmişti. Guterres, aynı raporda, “Eğer
taraflar yeniden müzakerelere başlamaya karar verirlerse, Crans Montana’da
sunduğum altı maddelik çerçeve, stratejik bir anlaşmaya varma amaçlı
müzakerelere temel teşkil edebilir, ve tarafları kapsamlı çözüme götürebilir”
demişti.
Guterres’in
geçtiğimiz hafta sunduğu raporda tamamen farklı bir yaklaşım sergilemesinin
nedeni, çok büyük ihtimalle, temasları sırasında üst düzey BM yetkilisi Jane
Holl Lute’un, tarafların masada var olan yakınlaşmalara hala bağlı oldukları
konusunda ikna edici hiç bir şey duymamış olmasıdır. Hatta, muhtemelen birden
fazla taraf Lute’a alternatif arayışlardan bahsetmiştir.
Önümüzdeki
haftalarda, Lute, tarafların ne noktada olduğunu anlamak ve yeni fikir ve
önerileri dinlemek için yeniden bir görüşme turu yapacak.
Guterres, BM
Güvenlik Konseyi’nin 30 Ekim’de görüşeceği raporda, tarafların müzakerelere
başlamadan önce, hangi noktadan başlayacaklarında anlaşmaları gerektiğini yazdı.
Her ne kadar çözüm arayışları bağlamında “aciliyet hissi ve odaklanma”
ihtiyacından bahsetmiş ve statükonun sürdürülemez olduğunu belirtmiş olsa da,
Genel Sekreter, bu ön çalışmanın ne kadar sürebileceğine dair bir tanım vermedi.
Özetle Genel
Sekreter’in raporu, gevşek federasyondan, iki ayrı devlete kadar gerçekçi-gerçekdışı
birçok alternatifin gündemimize dolduğu bir dönemde, müzakereleri masadaki
benzersiz ilerleme ve birikim temelinde rayına oturtmak yerine, yeni fikirlere
kapı açarak, neyin müzakere edileceğine dair bitmez tükenmez müzakerelere çanak
tutuyor.
Hangi noktadan
başlanacağı konusunda tarafların konsensüs sağlamasını şart koşarak da, müzakere
öncesi müzakerelerin bitmez tükenmez tartışmalara dönüşmesi riskini ortaya
çıkarıyor.
Bu muğlak raporun
ardından, sürecin selameti ve geleceği tamamıyla Lute’un bundan sonra
izleyeceği stratejiye bağlı olacak. Eğer Lute, tartışmaları gevşek de olsa bir
federasyon çerçevesi içerisinde tutar, ve bu yıl sonundan önce, hedeflenen
çözüm ve bu çözüme nasıl varılacağı ile ilgili taraflarca konsensüs yakalamayı
başarırsa umut var demektir.
Eğer federasyon
çerçevesi dışına çıkılmasına, bugüne kadar varılan yakınlaşmaların, yapılan
çalışmaların ve masadaki birikimin ortadan kaldırılmasına izin verirse, 50 yıllık
müzakere süreci sil baştan başlayacak demektir – tabi eğer başlayabilirse.
Monday, 30 July 2018
Lute ikna oldu mu?
Üst düzey
Birleşmiş Milletler yetkilisi Jane Holl Lute, Kıbrıs’ta müzakere sürecinin
yeniden başlaması için yeterli zemin olup olmadığını, ve olası bir sürecin bu
kez başarıya ulaşma ihtimalini ölçmek için, geçtiğimiz gün Kıbrıslı Türk lider
Mustafa Akıncı ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis ile görüştü.
Lute, Birleşmiş
Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in kendisine verdiği görev
çerçevesinde, Ankara, Atina ve Londra’da da temaslarda bulunarak, değerlendirmelerini bir rapor haline
getirecek. Raporun, Eylül ayı başında BM Genel Sekreteri’ne sunulması
bekleniyor.
BMGS taraflardan ne
bekliyor?
BM Genel
Sekreteri, yeni bir sürece müdahil olmak ve ev sahipliği yapmak için ne gibi
göstergeler aradığını 14 Haziran 2018 tarihinde Güvenlik Konseyi’ne sunduğu
raporda açıkça yazmıştı. Buna göre, Genel Sekreter, müzakereler için ana
sorumluluğun liderlerde olduğunu vurgulamış ve: “Eğer kapsamlı bir çözüme varma
niyeti ile görüşmelere devam etmeye birlikte karar verirlerse, en güçlü siyasi
bağlılığı, cesareti ve kararlılığı ortaya koymaları gerekmektedir. Aciliyet
duygusunu yeniden içselleştirmeleri, güven erozyonu ile ilgili önlemler almalı,
ve siyasi iradelerine dair güçlü ve belirsizliğe mahal vermeyen sinyaller
vermelidirler. Her iki tarafa da fayda sağlayacak bir anlaşmaya varabilmek için
toplumlarını sürece dahil ederek, çözümün faydalarını aktarmaları ve her iki
tarafın da tavizde bulunmasının önemini anlatmaları gerekecektir.”
Adada durum ne?
Mayıs 2015’te
Akıncı ve Anastasiadis arasında başlayan müzakereler, 7 Temmuz 2017’de çökene
kadar Kıbrıs sorununun tüm başlıklarında, daha önceki süreçlerde hiç görülmemiş
yakınlaşmalara varılmış, birçok konu ya kapanacak noktaya gelmiş, ya da nasıl
nihayetleneceği ortaya çıkmıştır. Tüm bu benzersiz ilerlemelere rağmen, Crans
Montana’dan beridir çözüm yönünde hiç bir gelişme yaşanmadı. Liderler BM Genel
Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Elizabeth Spehar’ın daveti ile sadece bir
kez bir araya geldi ve bu görüşme herhangi bir fikir birliğine varılmaksızın sonuçlandı.
Yaşanan çıkmaz, adada bir çözüm olacağı yönündeki beklentileri düşürdü,
liderler, toplumlar ve taraflar arasındaki güven büyük yara aldı. Liderlerin 3
yıl önce sözünü verdikleri mobil telefonların karşılıklı çalışabilirliği, ve
Derinya ve Aplıç kapılarının açılması konusunda da herhangi bir gelişme olmadı.
Bu ortamda
gerçekleşen Lute ziyareti için, BM Genel Sekreteri, yine 14 Haziran 2018
tarihli raporunda taraflara şu çağrıyı yapmıştı: “Tarafların, ada için ortak
bir yol çizmek adına hala sorumlu ve kararlı davranabileceklerine inanıyorum.
Yakın gelecekte, taraflarla derinlemesine bir istişare yapması için üst düzey
bir BM yetkilisini adaya göndermeyi planlıyorum. Bu istişareler, tarafların
Crans Montana’dan beridir yaptıkları değerlendirmenin sonuçlarını BM’ye
aktarmaları için daha resmi, yapılandırılmış ve detaylı bir yöntem teşkil
edecek ve bu aşamada şartların anlamlı bir süreç için olgunlaşmış olup
olmadığını tespit etmeye yardımcı olacak.
Tarafları, bu egzersizin öneminin farkına varmaları ve dolayısıyla bu
fırsatı değerlendirmeleri için teşvik ederim” ifadelerini kullanmıştı.
Anastasiadis olumsuz imajını
değiştirmek adına istekli görünmeye çalışıyor
Hiçbir zaman
resmi belge ve raporlara yansımasa da, uluslararası toplum, müzakerelerin
çökmesi ve adadaki güven ortamının bu derece yara almasından Kıbrıs Rum
tarafını sorumlu tutuyor. Anastasiadis’in, bu imajdan kurtulmak, ve
görüşmelerin başlamamasına sebep olarak gösterilmemek için Lute’u yeni bir
Crans Montana’nın mümkün olduğuna ikna etmeye çalıştığı anlaşılıyor.
Anastasiadis,
Lute’a müzakerelere Crans Montana’da bırakılan yerden başlamaya hazır olduğunu
aktardı. Ancak diplomatik kaynaklar, Lute’un somut hiç bir gösterge veya adım
olmadan sadece söylenenlerle ikna olmasının çok zor olduğunu belirtiyor.
Ayrıca, Kıbrıs
Rum tarafı, görüşmeler başlamadan önce özellikle güvenlik ve garantiler
konusunda bir hazırlık süreci talep ediyor. Bu çerçevede, Garanti
Antlaşması’nın çözümün ilk gününde ortadan kalkması şartıyla belli bir süre
için belli sayıda Türk askerinin uluslar arası bir oluşum bünyesinde adada
kalmasını kabul edebileceğinin işaretini veriyor.
Güvenlik ve
garantiler konusunun müzakereler sırasında değil, öncesinde konuşulması talebi,
bir önşart, veya Guterres çerçevesini değiştirme girişimi olarak görüldüğünden,
Türk tarafınca kabul edilmesi çok zor. Ayrıca güvenlik ve garantiler başlığının
ayrı ele alınması, Genel Sekreter’in “açıkta kalan tüm konuların bir paket
şeklinde birbiri ile bağlantılı ele alınması” çağrısı ile de bağdaşmıyor.
Akıncı sonuç odaklı süreç
istiyor
Akıncı ise, Lute
görüşmesinde, 30 Haziran 2017’de sunulan Guterres çerçevesi temelinde
müzakerelere başlamaya hazır olduğunu bir kez daha tekrarladı. Ancak Kıbrıslı
Türk lider, sırf müzakereler yeniden başlamış olsun diye, yine bir kısır
döngüye dönüşebilecek ucu açık ve belirsiz bir sürece girmeyeceğini net şekilde
ortaya koydu. Kıbrıs Türk tarafı, müzakerelerin modalitesinin değişmesini, iyi
yapılandırılmış, iyi takvimlendirilmiş, ve siyasi bir anlaşmaya götürecek
şekilde sonuç odaklı olmasını istiyor.
Tarafların, BM’yi
yeni bir inisiyatif almak konusunda cesaretlendirmek ve Kıbrıs’a her açıdan
yatırım yapmaya devam etmesi konusunda ikna etmek için, ne öncesinde toplumlar
nezdinde, ne de Lute ile görüşmeleri sırasında herhangi bir yeni ve umut verici
adım atmadıkları açık. Sırada, Lute’un Ankara, Atina, ve Londra’da yapacağı
görüşmeler var. Bu başkentlerde de ezber bozacak bir şeyler duymaması halinde BM
yetkilisinin, raporunda Kıbrıs’ta yeni bir süreç ile ilgili olumlu bir
değerlendirme yapması olası değil.
Olumlu veya
olumsuz, Kıbrıs’ta yeni bir süreç ile ilgili kararı ise, BM Genel Sekreterinin
Ekim ayında vermesi bekleniyor.
Bir çözüm süreci daha heba ediliyor...
Esra Aygın
BM Genel
Sekreteri’nin Kıbrıs’ta müzakere sürecinin yeniden başlama ve bu kez başarıya
ulaşma ihtimali olup olmadığını ölçmek için görevlendirdiği Jane Holl Lute, Pazartesi
günü Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiades ve Kıbrıslı Türk lider Mustafa
Akıncı ile görüştü.
Lute, Lefkoşa
temaslarının ardından, Atina, Londra ve Ankara’da da temaslarda bulunarak değerlendirmelerini
Eylül ayı başında bir rapor halinde BM Genel Sekreteri’ne sunacak.
Birbirinden
birkaç kilometre uzaklıktaki ofislerinde oturup bir yılı aşkın bir süredir
birbirine bir telefon bile açmayan, buluşup birlikte bir kahve bile içmeyen iki
liderin, dünyanın diğer ucundan gelecek bir BM görevlisi sayesinde olumlu ve
yapıcı bir sürece gireceklerini düşünmek aşırı iyimserlik olur herhalde.
7 Temmuz 2017’de
Crans Montana’da çöken Kıbrıs Konferansı’nın ardından, BM Genel Sekreteri
Antonio Guterres, her iki tarafa da ileriye dönük bir değerlendirme yapmaları
çağrısında bulunmuştu.
BM Genel
Sekreteri, Lute’un ziyaretini duyurduğu 14 Haziran 2018 tarihli raporunda da,
“Tarafların, ada için ortak bir yol çizmek adına hala sorumlu ve kararlı davranabileceklerine
inanıyorum. Yakın gelecekte, taraflarla derinlemesine bir istişare yapması için
üst düzey bir BM yetkilisini adaya göndermeyi planlıyorum. Bu istişareler,
tarafların Crans Montana’dan beridir yaptıkları değerlendirmenin sonuçlarını BM’ye
aktarmaları için daha resmi, yapılandırılmış ve detaylı bir yöntem teşkil
edecek ve bu aşamada şartların anlamlı bir süreç için olgunlaşmış olup
olmadığını tespit etmeye yardımcı olacak. Tarafları, bu egzersizin öneminin farkına
varmaları ve dolayısıyla bu fırsatı değerlendirmeleri için teşvik ederim”
ifadelerini kullanmıştı.
Anlaşılıyor ki,
liderlerimiz Lute’un ziyareti sırasında da, BM’yi yeni bir inisiyatif almak konusunda
cesaretlendirmek ve Kıbrıs’a her açıdan yatırım yapmaya devam etmesi konusunda
ikna etmeye çalışmak yerine sadece bilindik pozisyonlarını tekrarladılar. Lute’un
Atina, Londra ve Ankara’da da ezber bozacak bir şeyler duymaması halinde raporunda
Kıbrıs’ta yeni bir süreç ile ilgili olumlu bir değerlendirme yapması olası
değil.
Crans Montana, bu
adada çözüm ve barış isteyen herkes için çok büyük bir yıkımdı. Muhtemelen en
çok da, hem siyaseten hem de kişisel olarak kendisini bu sürece adamış, birçok
kez siyasi irade ve cesaretle inisiyatif almış olan Akıncı için... Ama Kıbrıs
sorununu çözme sözüyle seçilmiş bir liderin küsme; ‘ben yapacağımı yaptım’
diyerek köşesine çekilme; umudunu, motivasyonunu, kararlılığını kaybetme lüksü yoktur.
Orada oturduğunuz sürece Kıbrıs’ta çözüm ve barış için çalışmaya, çabalamaya,
yeni dinamikler yaratmaya, girişimler üstlenmeye devam edeceksiniz. Veya orada
oturmaya devam etmeyeceksiniz...
Ne yazık ki
Akıncı, Crans Montana’daki çöküşün ardından kendi haklılığında boğulan; sonuç
elde etmek için değil, haklılığını ispat etmek için uğraşan; çözümü değil,
karşı tarafın haksız olduğunu kayda geçirmeyi öncelik haline getirmiş bir imaj
çiziyor. Kullandığı dil, yaptığı açıklamalar,
yönelttiği suçlamalar zaten çok yara almış olan toplumlararası güveni
daha da sarsıyor, toplumun çözüme ve barışa olan inancını erozyona uğratıyor.
Kıbrıslı Rum
lider Anastasiadis ise inandırıcılığını tamamen yitirmiş durumda. Hem müzakere
sürecini hem de ortamı sürekli olarak dinamitleyen politikaları; toplumlararası
yakınlaşma, işbirliği ve güven adına atılacak her adımı engellemesi; tutarsızlığı;
yaptığı dezenformasyon; çözüm ve barış fırsatlarını değerlendirmek yerine
berhava etme çabası; federal bir Kıbrıs yerine milliyetçiliğe, Helenizme,
hamasete sarılması; ortaklığa değil ayrılığın derinleşmesine hizmet eden tutumu
ile Anastasiadis, Kıbrıs’ta çözüm yapabilecek bir lider olmadığını çoktan
gösterdi.
Liderlerimiz bu
durumdayken, yeni bir sürecin başlaması için tek motivasyon, BM Barış Gücü’nün
adadaki varlığının meşruiyeti, doğalgaz araştırmalarının selameti, veya Orta
Doğu’daki güç dengeleri gibi dış bir faktör olabilir – ki çıkış noktası,
motivasyonu ve hedefi doğrudan Kıbrıs ve Kıbrıslılar olmayan bir sürecin ne
kadar başarılı olabileceği büyük bir soru işareti.
Öyle görünüyor
ki, Mayıs 2015’te büyük umutlarla başlayan bir müzakere süreci daha heba olup
gidiyor. Bu arada, kim bilir kaç Kıbrıslı daha barışı göremeden ölecek, kaç
genç daha göç edecek, kaç bebek daha geleceksiz bir adaya doğacak...
Subscribe to:
Posts (Atom)

