Showing posts with label Lute. Show all posts
Showing posts with label Lute. Show all posts

Monday, 19 November 2018

Guterres report: a shocking volte face


The changed direction of the secretary-general’s new report raises fears of 50 more years of talks

By Esra Aygin

As revelations suggesting that the Greek Cypriot leadership and Turkey are binning the bicommunal, bizonal federation model, which has been on the table for decades continue, United Nations Secretary-General Antonio Guterres signalled this week that the UN is prepared to hear “new ideas” in relation to the solution of the Cyprus problem.

The UN secretary-general, in a report he submitted to the UN Security Council on his good offices mission in Cyprus following the consultations of senior UN official Jane Holl Lute, did not define what these new ideas might be.

In stark contrast to his previous reports, Guterres neither mentioned a bizonal, bicommunal federation as the model of solution, nor the unprecedented convergences reached during the previous negotiations by Mustafa Akinci and Nicos Anastasiades. He only made a weak reference to the Guterres framework, which he had submitted to the sides in Crans-Montana in June 2017, to help them resolve interdependently the outstanding issues of territory, political equality, property, equivalent treatment, and security and guarantees, stating that the sides “recall the framework of six points”.

The secretary-general’s report comes at a time when speculation of a two-state solution run high: Averof Neophytou, the head of ruling Disy, says Greek Cypriots were binning the bicommunal, bizonal federation as a form of solution; Anastasiades suggests a conference to discuss parameters relating to the Cyprus problem including confederation, and Turkey argues that there is no point in returning to the table under the same UN parameters.

It has been revealed that Anastasiades and Turkish Foreign Minister Mevlut Cavusoglu met at least twice over the last 15 months. Media reports suggest that the two have been toying with the ideas of a loose federation or confederation. In a column he wrote in Turkey’s Hurriyet Daily News earlier this week, Yusuf Kanli, who is a journalist close to the Turkish foreign ministry, stated that Anastasiades and Cavusoglu discussed the possibility of a confederation or a “decentralised federation, with stronger two states and weaker central government”.

Meanwhile, senior Turkey and Cyprus analyst Hugh Pope, who is one of the authors of a 2014 International Crisis Group report that suggested that Cyprus become two states within the EU, told the Sunday Mail that the report, which was shocking for many back then, is now being considered attractive.

“A number of senior Greek Cypriot persons have approached me and told me that they were now attracted to the proposal,” said Pope.

Turkish Cypriot leader Akinci, who seems to be missing from the debate over alternative solutions, said earlier this week that he is willing to hear from Anastasiades any novel ideas about the future of the island.

In his report, Guterres stated that he will instruct Lute to do another round of consultations to find out where the sides stand and listen to new proposals that may be incorporated as part of an overall solution. Guterres added that the sides should agree on a starting point prior to resuming full-fledged negotiations.

Although Guterres talked about a “sense of urgency” in relation to the way ahead and reiterated that the status-quo is not sustainable, there is no indication of a timeframe in the report for the preparation process.

The secretary-general, in his previous reports, had stated that the sides had come very close to a solution.

“In the most recent round of negotiations, the two leaders … had agreed on many of the key aspects of a settlement,” the secretary-general wrote in his report dated June 14, 2018. “The leaders had elaborated a shared vision of Cyprus as a bizonal, bicommunal federation with political equality and effective decision-making, anchored firmly within the European Union.”

Guterres had also clearly stated that the way to go is to build on the existing body of work. “Should the sides jointly decide to resume talks, the six-point framework that I introduced in Crans-Montana could form the basis for negotiations aimed at reaching a strategic agreement and paving the way for a comprehensive settlement.”

The reason why Guterres adopted a totally different approach in the current report is probably because Lute, during her consultations, did not hear anything from the sides that would convince the UN of the sides’ commitment to what is on the table, according to a diplomat, who follows the process closely. “And she most probably heard from more than one side that they are looking at alternatives.”

“It’s important that the report is not imposing any specific model for the state or the solution,” stated Turkish Foreign Minister Mevlut Cavusoglu. “We are not excluding any form of solution.”

The report, by encouraging new ideas and calling for a consensus on a starting point “opens the door for the possibility of endless negotiations on what to negotiate,” said the diplomat. “These pre-negotiation negotiations on what a solution should look like could take as long as the sides want them to take.”

Despite the disappointing report, observers agree that it is now up to Lute to guide the upcoming consultation process in a way that would keep the discussion within the framework of a federation, albeit loose; safeguard the body of work and convergences reached to date, and reach a consensus on an end result and a way forward by the end of this year.

Otherwise, Cyprus will be faced with the risk of 50 years of negotiations being erased and the talks starting from scratch – if they ever start.

https://cyprus-mail.com/2018/10/21/guterres-report-a-shocking-volte-face/?fbclid=IwAR0hImnORJWvfRBb6orr9jbn3yhMP_OmP970FP2Vt6_TXJcYhABqsNHH09s

Sil Baştan Tehlikesi


 Esra Aygın

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçtiğimiz hafta BM Güvenlik Konseyi’ne sunduğu raporda, Kıbrıs’ta çözüm umutlarının halen canlı olduğunu belirtirken, daha önceki raporlarına taban tabana zıt bir yaklaşım sergileyerek, ne iki-bölgeli, iki-toplumlu federasyondan, ne de Kıbrıslı Türk lider Mustafa Akıncı ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis’in sağladığı benzersiz yakınlaşmalardan bahsetti.

Yalnızca Haziran ayında Crans Montana’da toprak, siyasi eşitlik, mülkiyet, eşdeğer muamele, ve güvenlik ve garantiler ile ilgili açıkta kalan konuların birbiri ile bağlantılı olarak çözümlenebilmesine yardımcı olmak için taraflara sunduğu Guterres çerçevesine cılız bir atıfta bulunarak, tarafların bu altı maddelik çerçeveyi “hatırladığından” bahsetti.

Kıbrıs Rum liderliği ve Türkiye’nin on-yıllardır masada olan iki-bölgeli, iki-toplumlu federasyon modelini artık benimsemediklerine dair iddiaların giderek arttığı bir dönemde, Genel Sekreter, Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olarak “yeni fikirler” duymaya açık olduklarını belirtirken bu yeni fikirler için herhangi bir parametre veya çerçeve de çizmedi.

Genel Sekreter, daha önceki raporlarında tarafların çözüme çok yaklaşmış olduklarının altını çiziyor, anlaşmaya giden yolun, varolan yakınlaşmalar ve birikim üzerine bina edileceğini vurguluyordu. 14 Haziran 2018 tarihli raporunda Genel Sekreter “İki lider, müzakerelerin en son aşamasında çözümün birçok kilit noktasında anlaşmışlardır” ifadesini kullanarak, vizyonun “siyasi eşitliğe dayalı, etkin karar verme mekanizmalarına sahip, Avrupa Birliği bünyesinde, iki-bölgeli, iki-toplumlu bir federasyon” olduğunun altını çizmişti. Guterres, aynı raporda, “Eğer taraflar yeniden müzakerelere başlamaya karar verirlerse, Crans Montana’da sunduğum altı maddelik çerçeve, stratejik bir anlaşmaya varma amaçlı müzakerelere temel teşkil edebilir, ve tarafları kapsamlı çözüme götürebilir” demişti.  

Guterres’in geçtiğimiz hafta sunduğu raporda tamamen farklı bir yaklaşım sergilemesinin nedeni, çok büyük ihtimalle, temasları sırasında üst düzey BM yetkilisi Jane Holl Lute’un, tarafların masada var olan yakınlaşmalara hala bağlı oldukları konusunda ikna edici hiç bir şey duymamış olmasıdır. Hatta, muhtemelen birden fazla taraf Lute’a alternatif arayışlardan bahsetmiştir.

Önümüzdeki haftalarda, Lute, tarafların ne noktada olduğunu anlamak ve yeni fikir ve önerileri dinlemek için yeniden bir görüşme turu yapacak.

Guterres, BM Güvenlik Konseyi’nin 30 Ekim’de görüşeceği raporda, tarafların müzakerelere başlamadan önce, hangi noktadan başlayacaklarında anlaşmaları gerektiğini yazdı. Her ne kadar çözüm arayışları bağlamında “aciliyet hissi ve odaklanma” ihtiyacından bahsetmiş ve statükonun sürdürülemez olduğunu belirtmiş olsa da, Genel Sekreter, bu ön çalışmanın ne kadar sürebileceğine dair bir tanım vermedi.

Özetle Genel Sekreter’in raporu, gevşek federasyondan, iki ayrı devlete kadar gerçekçi-gerçekdışı birçok alternatifin gündemimize dolduğu bir dönemde, müzakereleri masadaki benzersiz ilerleme ve birikim temelinde rayına oturtmak yerine, yeni fikirlere kapı açarak, neyin müzakere edileceğine dair bitmez tükenmez müzakerelere çanak tutuyor.

Hangi noktadan başlanacağı konusunda tarafların konsensüs sağlamasını şart koşarak da, müzakere öncesi müzakerelerin bitmez tükenmez tartışmalara dönüşmesi riskini ortaya çıkarıyor.

Bu muğlak raporun ardından, sürecin selameti ve geleceği tamamıyla Lute’un bundan sonra izleyeceği stratejiye bağlı olacak. Eğer Lute, tartışmaları gevşek de olsa bir federasyon çerçevesi içerisinde tutar, ve bu yıl sonundan önce, hedeflenen çözüm ve bu çözüme nasıl varılacağı ile ilgili taraflarca konsensüs yakalamayı başarırsa umut var demektir.

Eğer federasyon çerçevesi dışına çıkılmasına, bugüne kadar varılan yakınlaşmaların, yapılan çalışmaların ve masadaki birikimin ortadan kaldırılmasına izin verirse, 50 yıllık müzakere süreci sil baştan başlayacak demektir – tabi eğer başlayabilirse.




Monday, 30 July 2018

Lute ikna oldu mu?



Esra Aygın

Üst düzey Birleşmiş Milletler yetkilisi Jane Holl Lute, Kıbrıs’ta müzakere sürecinin yeniden başlaması için yeterli zemin olup olmadığını, ve olası bir sürecin bu kez başarıya ulaşma ihtimalini ölçmek için, geçtiğimiz gün Kıbrıslı Türk lider Mustafa Akıncı ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis ile görüştü.

Lute, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in kendisine verdiği görev çerçevesinde, Ankara, Atina ve Londra’da da temaslarda bulunarak,  değerlendirmelerini bir rapor haline getirecek. Raporun, Eylül ayı başında BM Genel Sekreteri’ne sunulması bekleniyor.

BMGS taraflardan ne bekliyor?

BM Genel Sekreteri, yeni bir sürece müdahil olmak ve ev sahipliği yapmak için ne gibi göstergeler aradığını 14 Haziran 2018 tarihinde Güvenlik Konseyi’ne sunduğu raporda açıkça yazmıştı. Buna göre, Genel Sekreter, müzakereler için ana sorumluluğun liderlerde olduğunu vurgulamış ve: “Eğer kapsamlı bir çözüme varma niyeti ile görüşmelere devam etmeye birlikte karar verirlerse, en güçlü siyasi bağlılığı, cesareti ve kararlılığı ortaya koymaları gerekmektedir. Aciliyet duygusunu yeniden içselleştirmeleri, güven erozyonu ile ilgili önlemler almalı, ve siyasi iradelerine dair güçlü ve belirsizliğe mahal vermeyen sinyaller vermelidirler. Her iki tarafa da fayda sağlayacak bir anlaşmaya varabilmek için toplumlarını sürece dahil ederek, çözümün faydalarını aktarmaları ve her iki tarafın da tavizde bulunmasının önemini anlatmaları gerekecektir.”

Adada durum ne?

Mayıs 2015’te Akıncı ve Anastasiadis arasında başlayan müzakereler, 7 Temmuz 2017’de çökene kadar Kıbrıs sorununun tüm başlıklarında, daha önceki süreçlerde hiç görülmemiş yakınlaşmalara varılmış, birçok konu ya kapanacak noktaya gelmiş, ya da nasıl nihayetleneceği ortaya çıkmıştır. Tüm bu benzersiz ilerlemelere rağmen, Crans Montana’dan beridir çözüm yönünde hiç bir gelişme yaşanmadı. Liderler BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Elizabeth Spehar’ın daveti ile sadece bir kez bir araya geldi ve bu görüşme herhangi bir fikir birliğine varılmaksızın sonuçlandı. Yaşanan çıkmaz, adada bir çözüm olacağı yönündeki beklentileri düşürdü, liderler, toplumlar ve taraflar arasındaki güven büyük yara aldı. Liderlerin 3 yıl önce sözünü verdikleri mobil telefonların karşılıklı çalışabilirliği, ve Derinya ve Aplıç kapılarının açılması konusunda da herhangi bir gelişme olmadı.

Bu ortamda gerçekleşen Lute ziyareti için, BM Genel Sekreteri, yine 14 Haziran 2018 tarihli raporunda taraflara şu çağrıyı yapmıştı: “Tarafların, ada için ortak bir yol çizmek adına hala sorumlu ve kararlı davranabileceklerine inanıyorum. Yakın gelecekte, taraflarla derinlemesine bir istişare yapması için üst düzey bir BM yetkilisini adaya göndermeyi planlıyorum. Bu istişareler, tarafların Crans Montana’dan beridir yaptıkları değerlendirmenin sonuçlarını BM’ye aktarmaları için daha resmi, yapılandırılmış ve detaylı bir yöntem teşkil edecek ve bu aşamada şartların anlamlı bir süreç için olgunlaşmış olup olmadığını tespit etmeye yardımcı olacak.  Tarafları, bu egzersizin öneminin farkına varmaları ve dolayısıyla bu fırsatı değerlendirmeleri için teşvik ederim” ifadelerini kullanmıştı.

Anastasiadis olumsuz imajını değiştirmek adına istekli görünmeye çalışıyor

Hiçbir zaman resmi belge ve raporlara yansımasa da, uluslararası toplum, müzakerelerin çökmesi ve adadaki güven ortamının bu derece yara almasından Kıbrıs Rum tarafını sorumlu tutuyor. Anastasiadis’in, bu imajdan kurtulmak, ve görüşmelerin başlamamasına sebep olarak gösterilmemek için Lute’u yeni bir Crans Montana’nın mümkün olduğuna ikna etmeye çalıştığı anlaşılıyor.
Anastasiadis, Lute’a müzakerelere Crans Montana’da bırakılan yerden başlamaya hazır olduğunu aktardı. Ancak diplomatik kaynaklar, Lute’un somut hiç bir gösterge veya adım olmadan sadece söylenenlerle ikna olmasının çok zor olduğunu belirtiyor.

Ayrıca, Kıbrıs Rum tarafı, görüşmeler başlamadan önce özellikle güvenlik ve garantiler konusunda bir hazırlık süreci talep ediyor. Bu çerçevede, Garanti Antlaşması’nın çözümün ilk gününde ortadan kalkması şartıyla belli bir süre için belli sayıda Türk askerinin uluslar arası bir oluşum bünyesinde adada kalmasını kabul edebileceğinin işaretini veriyor.

Güvenlik ve garantiler konusunun müzakereler sırasında değil, öncesinde konuşulması talebi, bir önşart, veya Guterres çerçevesini değiştirme girişimi olarak görüldüğünden, Türk tarafınca kabul edilmesi çok zor. Ayrıca güvenlik ve garantiler başlığının ayrı ele alınması, Genel Sekreter’in “açıkta kalan tüm konuların bir paket şeklinde birbiri ile bağlantılı ele alınması” çağrısı ile de bağdaşmıyor.

Akıncı sonuç odaklı süreç istiyor

Akıncı ise, Lute görüşmesinde, 30 Haziran 2017’de sunulan Guterres çerçevesi temelinde müzakerelere başlamaya hazır olduğunu bir kez daha tekrarladı. Ancak Kıbrıslı Türk lider, sırf müzakereler yeniden başlamış olsun diye, yine bir kısır döngüye dönüşebilecek ucu açık ve belirsiz bir sürece girmeyeceğini net şekilde ortaya koydu. Kıbrıs Türk tarafı, müzakerelerin modalitesinin değişmesini, iyi yapılandırılmış, iyi takvimlendirilmiş, ve siyasi bir anlaşmaya götürecek şekilde sonuç odaklı olmasını istiyor.

Tarafların, BM’yi yeni bir inisiyatif almak konusunda cesaretlendirmek ve Kıbrıs’a her açıdan yatırım yapmaya devam etmesi konusunda ikna etmek için, ne öncesinde toplumlar nezdinde, ne de Lute ile görüşmeleri sırasında herhangi bir yeni ve umut verici adım atmadıkları açık. Sırada, Lute’un Ankara, Atina, ve Londra’da yapacağı görüşmeler var. Bu başkentlerde de ezber bozacak bir şeyler duymaması halinde BM yetkilisinin, raporunda Kıbrıs’ta yeni bir süreç ile ilgili olumlu bir değerlendirme yapması olası değil.

Olumlu veya olumsuz, Kıbrıs’ta yeni bir süreç ile ilgili kararı ise, BM Genel Sekreterinin Ekim ayında vermesi bekleniyor.




Bir çözüm süreci daha heba ediliyor...


Öyle görünüyor ki, Mayıs 2015’te büyük umutlarla başlayan bir müzakere süreci daha heba olup gidiyor. Bu arada, kim bilir kaç Kıbrıslı daha barışı göremeden ölecek, kaç genç daha göç edecek, kaç bebek daha geleceksiz bir adaya doğacak... 

Esra Aygın

BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs’ta müzakere sürecinin yeniden başlama ve bu kez başarıya ulaşma ihtimali olup olmadığını ölçmek için görevlendirdiği Jane Holl Lute, Pazartesi günü Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiades ve Kıbrıslı Türk lider Mustafa Akıncı ile görüştü.

Lute, Lefkoşa temaslarının ardından, Atina, Londra ve Ankara’da da temaslarda bulunarak değerlendirmelerini Eylül ayı başında bir rapor halinde BM Genel Sekreteri’ne sunacak.

Birbirinden birkaç kilometre uzaklıktaki ofislerinde oturup bir yılı aşkın bir süredir birbirine bir telefon bile açmayan, buluşup birlikte bir kahve bile içmeyen iki liderin, dünyanın diğer ucundan gelecek bir BM görevlisi sayesinde olumlu ve yapıcı bir sürece gireceklerini düşünmek aşırı iyimserlik olur herhalde.

7 Temmuz 2017’de Crans Montana’da çöken Kıbrıs Konferansı’nın ardından, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, her iki tarafa da ileriye dönük bir değerlendirme yapmaları çağrısında bulunmuştu.

BM Genel Sekreteri, Lute’un ziyaretini duyurduğu 14 Haziran 2018 tarihli raporunda da, “Tarafların, ada için ortak bir yol çizmek adına hala sorumlu ve kararlı davranabileceklerine inanıyorum. Yakın gelecekte, taraflarla derinlemesine bir istişare yapması için üst düzey bir BM yetkilisini adaya göndermeyi planlıyorum. Bu istişareler, tarafların Crans Montana’dan beridir yaptıkları değerlendirmenin sonuçlarını BM’ye aktarmaları için daha resmi, yapılandırılmış ve detaylı bir yöntem teşkil edecek ve bu aşamada şartların anlamlı bir süreç için olgunlaşmış olup olmadığını tespit etmeye yardımcı olacak.  Tarafları, bu egzersizin öneminin farkına varmaları ve dolayısıyla bu fırsatı değerlendirmeleri için teşvik ederim” ifadelerini kullanmıştı.

Anlaşılıyor ki, liderlerimiz Lute’un ziyareti sırasında da, BM’yi yeni bir inisiyatif almak konusunda cesaretlendirmek ve Kıbrıs’a her açıdan yatırım yapmaya devam etmesi konusunda ikna etmeye çalışmak yerine sadece bilindik pozisyonlarını tekrarladılar. Lute’un Atina, Londra ve Ankara’da da ezber bozacak bir şeyler duymaması halinde raporunda Kıbrıs’ta yeni bir süreç ile ilgili olumlu bir değerlendirme yapması olası değil.

Crans Montana, bu adada çözüm ve barış isteyen herkes için çok büyük bir yıkımdı. Muhtemelen en çok da, hem siyaseten hem de kişisel olarak kendisini bu sürece adamış, birçok kez siyasi irade ve cesaretle inisiyatif almış olan Akıncı için... Ama Kıbrıs sorununu çözme sözüyle seçilmiş bir liderin küsme; ‘ben yapacağımı yaptım’ diyerek köşesine çekilme; umudunu, motivasyonunu, kararlılığını kaybetme lüksü yoktur. Orada oturduğunuz sürece Kıbrıs’ta çözüm ve barış için çalışmaya, çabalamaya, yeni dinamikler yaratmaya, girişimler üstlenmeye devam edeceksiniz. Veya orada oturmaya devam etmeyeceksiniz...

Ne yazık ki Akıncı, Crans Montana’daki çöküşün ardından kendi haklılığında boğulan; sonuç elde etmek için değil, haklılığını ispat etmek için uğraşan; çözümü değil, karşı tarafın haksız olduğunu kayda geçirmeyi öncelik haline getirmiş bir imaj çiziyor. Kullandığı dil, yaptığı açıklamalar,  yönelttiği suçlamalar zaten çok yara almış olan toplumlararası güveni daha da sarsıyor, toplumun çözüme ve barışa olan inancını erozyona uğratıyor.

Kıbrıslı Rum lider Anastasiadis ise inandırıcılığını tamamen yitirmiş durumda. Hem müzakere sürecini hem de ortamı sürekli olarak dinamitleyen politikaları; toplumlararası yakınlaşma, işbirliği ve güven adına atılacak her adımı engellemesi; tutarsızlığı; yaptığı dezenformasyon; çözüm ve barış fırsatlarını değerlendirmek yerine berhava etme çabası; federal bir Kıbrıs yerine milliyetçiliğe, Helenizme, hamasete sarılması; ortaklığa değil ayrılığın derinleşmesine hizmet eden tutumu ile Anastasiadis, Kıbrıs’ta çözüm yapabilecek bir lider olmadığını çoktan gösterdi.

Liderlerimiz bu durumdayken, yeni bir sürecin başlaması için tek motivasyon, BM Barış Gücü’nün adadaki varlığının meşruiyeti, doğalgaz araştırmalarının selameti, veya Orta Doğu’daki güç dengeleri gibi dış bir faktör olabilir – ki çıkış noktası, motivasyonu ve hedefi doğrudan Kıbrıs ve Kıbrıslılar olmayan bir sürecin ne kadar başarılı olabileceği büyük bir soru işareti.

Öyle görünüyor ki, Mayıs 2015’te büyük umutlarla başlayan bir müzakere süreci daha heba olup gidiyor. Bu arada, kim bilir kaç Kıbrıslı daha barışı göremeden ölecek, kaç genç daha göç edecek, kaç bebek daha geleceksiz bir adaya doğacak...